فصل هفتم
شيمي
(نيمهٴ اول سدهٴ دوازدهم)
الف. اسلام
طغرايي
عميدالدوله فخرالكتاب موٴيدالدين ابواسماعيل حسين بن علي بن محمد معروف به طغرايي1 در اصفهان زاده شد، در 1111 ـ 1112 در بغداد بود؛ بعدها، وزير مسعودبن محمد سلجوقي امير موصل شد. در 1121، هنگامي كه بيش از شصت سال داشت به اتهام الحاد كشته شد. شاعر و كيمياگر ايراني كه به عربي مينوشت. او بيشتر به خاطر قصيدهٴ معروفش
لاميّةُالعَجَم،2 كه در 1111 ـ 1112، در بغداد، سروده مشهور است. كتابهاي مختلفي در باب كيميا به او منسوب است: كتاب الجوهر النظير في صناعةاﻹكسير؛ جامعاﻷٴسرار و تراكيباﻷٴنوار؛ مفاتيح الرحمة و مصابيح الحكمة؛ حقايق الاستشهاد
(في الکیمیاء) و غيره. وي عقايد ترديدآميز ابنسينا را دربارهٴ كيميا مورد مناقشه و طعن قرار داده است.
¿ يادداشت اينجانب دربارهٴ آرتفيوس در زير.
ب. لاتيني
آرتفيوس3
كيمياگر ناشناسي كه عجالتاً او را در اينجا قرار دادهام، چون او را با طغرايي شاعر و كيمياگر